Matematik pratiği · yeniden tasarlandı
Asal sayılar oyunu
Bu asal sayı oyunu 1000’e kadar sayılar gösterir ve içindeki asal olmayan sayıların hepsi tektir, hiçbiri de 5 ile bitmez; bu yüzden son basamak hiçbir şey ele vermez. Gruba uymayan sayıyı rakibinden önce bul, savaşçın ilk vuruşu yapsın.
4–99+ yaş · indirme yok · tarayıcında oynanır · 23 dil
Asal sayı nedir?
Asal sayı, 1’den büyük olan ve yalnızca 1’e ve kendisine tam bölünen doğal sayıdır. Bölen, bir sayıyı kalansız bölen sayıdır. Bu yüzden 13 asaldır ama 15 değildir, çünkü 3 × 5 = 15. 1’den büyük olup asal olmayan, 15 gibi sayılara bileşik sayı denir.
Örnek: 287, 87 ve 89’dan hangisi asal?
- Komut asal olanı istiyor, yani diğer iki sayının her biri bir bölen saklıyor.
- 87’nin rakamları toplamı 15 eder; 15, 3’e bölünür ve gerçekten 87 = 3 × 29.
- 287’yi 7’ye böl: kalansız bölünür, çünkü 7 × 41 = 287.
- Geriye 89 kalır; onu ne 2, ne 3, ne 5, ne de 7 böler, bu yüzden 89’a dokunursun.
Adım adım öğren
Bir asal sayı yalnızca tek bir şekilde kurulabilir: 1 çarpı sayının kendisi. Başka hiçbir şey onu tam bölmez — eşit gruplara ayrılmayı reddeder.
Burada sayılar büyüdüğü için onları test edersin. 2'ye, sonra 3'e, sonra 5, 7, 11, 13'e bölmeyi dene… herhangi biri kalansız sığarsa, sayı asal DEĞİLDİR. 91 gibi sinsi olanlara dikkat et — asal gibi görünür, ama 7 × 13 = 91, yani bir çarpan saklıyor.
Sorunun asalı mı yoksa farklı olanı mı istediğini oku, sonra seçimine dokun.
İpuçları ve sık yapılan hatalar
- 20’den küçük asal sayıları dörderli iki grup hâlinde öğren: 2, 3, 5, 7 ve 11, 13, 17, 19. 400’e kadar denemen gereken bölenler yalnızca bunlardır.
- Sık yapılan bir hata, 2, 3 ve 5’ten sonra durmaktır. 119 bu üç testi geçer ama 119 = 7 × 17, bu yüzden 7, 11, 13 ve sonrasıyla denemeye devam et.
- Evde 12 bozuk parayı dikdörtgenler hâlinde diz: 6’lı 2 sıra, 4’lü 3 sıra. Sonra 13 parayla dene. Yalnızca uzun bir sıra olur, çünkü 13 asaldır.
Nasıl oynanır
Her turda 163, 141, 11 ve 43 gibi sayıların yazılı olduğu üç ya da dört düğme ve bir komut çıkar: asal olanı seç ya da asal olmayanı seç. Komut rastgele değişir, o yüzden dokunmadan önce oku. Doğru sayıya rakibinden önce dokun, Acı Biber saldırsın; ne kadar az zaman harcarsan vuruş o kadar sert olur.
— Hızlı yanıtlar —
Asallar: kısa SSS
- 1 asal sayı mı?
- Hayır, 1 asal sayı değildir, çünkü bir asal sayının tam iki farklı böleni vardır, 1’in ise yalnızca bir böleni vardır. 1’i dışarıda bırakmak, her sayının asal çarpanlarına yalnızca bir şekilde ayrılmasını sağlar: 12 = 2 × 2 × 3 ve başka bir ayrılış yoktur. En küçük asal sayı 2’dir ve ondan başka çift asal sayı yoktur, çünkü 2 diğer bütün çift sayıları böler.
- Bir sayının asal olup olmadığı nasıl anlaşılır?
- “Asal mı?” sorusunu yanıtlamak için sayıyı sırayla 2, 3, 5, 7, 11 ve sonraki asal sayılara böl. Bir asal sayının kendisiyle çarpımı sayıyı geçtiğinde dur. Hiçbir bölme kalansız çıkmazsa sayı asaldır. 113 için yalnızca 2, 3, 5 ve 7’yi denersin, çünkü 11 × 11 = 121 zaten büyüktür. Hiçbiri tam bölmez, yani 113 asaldır.
- Bir sayının asal olmadığı hızlıca nasıl anlaşılır?
- Biri 3, biri 11 için olan iki basamak testi, asal olmayan pek çok sayıyı saniyeler içinde yakalar. Rakamların toplamı 3’ün katıysa sayı 3’e bölünür: 2 + 3 + 7 = 12, yani 237 = 3 × 79. Üç basamaklı bir sayıda baştaki ve sondaki rakamı topla, ortadakini çıkar. Sonuç 0 ya da 11 çıkarsa sayı 11’e bölünür, 209 = 11 × 19 gibi.
- Çocuğum neden 51’i asal sanıyor?
- Çocuğun büyük ihtimalle tek sayıların asal olduğunu düşünüyor, çünkü 3, 5 ve 7 asaldır. Ama 51 = 3 × 17 ve rakamları toplamı 6’dır; bu, 3’ün onu böldüğünün işaretidir. 57 = 3 × 19 ve 133 = 7 × 19 gibi asala benzeyen başka sayılar yetişkinleri de yanıltır. Bir sayıya asal demeden önce çocuğundan 3, 7 ve 11’i denemesini iste.
- Öğretmen bu asal sayı alıştırmasını derste nasıl kullanabilir, ücreti var mı?
- Ücreti yoktur: her tarayıcı iki seviyeyi de açar ve hiçbir öğrenci kayıt olmaz ya da bir şey indirmez. Tahtaya 1’den 100’e kadar sayılarla 10’a 10’luk bir tablo çiz. Öğrenciler sırayla 1’i ve 2, 3, 5 ve 7’nin katlarını çizer ama bu dört asal sayının kendisini asla çizmez. Geriye kalan 25 sayı, 100’den küçük bütün asal sayılardır. Ardından her öğrenci kendi tabletinde asal sayı avına çıkar. Okullar için plan, öğrenci başına fiyatla, kimin geliştiğini gösteren bir öğretmen paneli ekler.
Ustalaşılacak daha çok matematik
